Marco Polo - Nhà thám hiểm châu Á lừng danh

Trong thời Trung Cổ, không một người châu Âu nào đã đi du lịch qua phía đông quá xa như Marco Polo và đã mang về các tin tức của một xứ sở xa lạ là nước Trung Hoa.

Cuộc viễn du của Marco Polo đã đóng góp vào sự hiểu biết của người tây phương về châu Á, mở ra các đối thoại và mậu dịch với châu Á, giúp công vào việc làm giầu cho xứ Venice cùng các thành phố khác của nước Ý nhờ đó Thời Phục Hưng đã phát triển.

Marco Polo không phải là người châu Âu đầu tiên tới được Bắc Kinh nhưng là người đầu tiên mô tả từng chi tiết về các cung điện, lối sống và triều đình của Đại Hãn nhà Nguyên tại Bắc Kinh, người đầu tiên nói về các miền đất Java, Sumatra, Thái Lan và Miến Điện. Sự giàu có của nước Trung Hoa vào thế kỷ 14 đã là điều nghi ngờ và mơ ước của các người tây phương, họ hỏi làm sao tới được miền đất trù phú đó, nếu không bằng đường bộ thì bằng đường biển. Marco Polo đã trải qua 24 năm tại một thế giới xa lạ và còn bí ẩn đối với người châu Âu, sự bí ẩn giống như của các hành tinh đối với chúng ta ngày nay. Câu chuyện kể của Marco Polo về nước Trung Hoa được coi là một loại huyền thoại và trong 200 năm, cuốn sách “Mô tả về Thế Giới” của ông đã là nguồn tin tức chính về một xứ phương đông chưa được biết tới.

Marco Polo (1254 – 1324).

1. Chuyến đi buôn của người cha, Nicolo Polo

Vào thế kỷ 13, châu Âu đã trải qua Thời Kỳ Đen Tối (the Dark Ages) và cô lập, chuyển sang giai đoạn phát triển về thương mại và chiến tranh với vùng Cận Đông. Dân chúng của châu Âu gia tăng, các thành phố bắt đầu mở rộng khiến cho có nhu cầu về hàng hóa. Vào thời đại đó, các nhà quý tộc thường khinh rẻ ngành buôn bán nên đã xuất hiện một tầng lớp trung lưu gồm các thương nhân tại một số thành phố lớn nhỏ. Trong các địa điểm đông dân cư đang phát triển, không nơi nào thích hợp với công việc mậu dịch hơn thành phố Venice của nước Ý. Đây là nơi lý tưởng, nằm trên biển Adriatic và hướng về phương Đông.

Năm 1254, ông Nicolo Polo cùng người em trai tên là Maffeo, là hai thương nhân về nữ trang, đã thực hiện một chuyến đi xa, tới thành phố Constantinople, rồi cũng do công việc thương mại, hai người này đã đi khá xa về phía đông, tới tận Bukhara, sâu vào bên trong miền đất thời bấy giờ thuộc quyền kiểm soát của quân Mông Cổ. Người Mông Cổ đã từ phần đất phía bắc của nước Trung Hoa, tràn qua đánh chiếm châu Âu và lập nên các lãnh thổ mới do các Khả Hãn cai trị. Tại nước Nga, người Mông Cổ được gọi là rợ Thát Đát (Tartars).

Hai anh em thương nhân này đã bị mắc kẹt trong xứ của người Thát Đát trong 3 năm vì các trận chiến quanh vùng, vì các bọn cướp đe dọa đường về. Cuối cùng, nhân một chuyến về thăm triều đình Đại Hãn tại Trung Hoa của một vương hầu Thát Đát, hai anh em Polo được mời đi theo. Đây là cơ hội rời khỏi miền Bukhara một cách an toàn, nên hai thương nhân này đã nhận lời theo đoàn sứ quân ra đi.

Năm 1265, sau hơn một năm trời gian nan trên đường trường, hai anh em Nicolo và Maffeo đã tới được Yên Kinh (Bắc Kinh ngày nay) và được Đại Hãn Hốt Tất Liệt (Kublai Khan) đón tiếp niềm nở. Đại Hãn là cháu nội của Thành Cát Tư Hãn, vị hoàng đế đã lập nên đế quốc Mông Cổ rất rộng lớn, trải dài từ miền bắc châu Á tới tận các phần đất phía đông của châu Âu.

20 năm về trước, đã có vài người châu Âu là các thương nhân hay các tu sĩ tới được nước Trung Hoa và xứ Mông Cổ, nhưng Nicolo và Maffeo là hai người châu Âu đầu tiên được trình diện trước triều đình của Đại Hãn. Hai thương nhân miền Venice khi tới Yên Kinh, đã rất ngạc nhiên về nhiều điều mới lạ.

Kinh đô này có các bức tường thành cao bao vây chung quanh và phần bên trong tường thành được phân chia thành nhiều vùng với lâu đài hoàng gia ở giữa. Anh em nhà Polo cũng rất cảm kích trước lòng hiếu khách của Đại Hãn và sự xuất hiện của những người xa lạ, từ một xứ chưa được biết tới, đã khiến cho Đại Hãn Hốt Tất Liệt phải quan tâm. Đại Hãn cũng thắc mắc về đạo Thiên Chúa nên khi anh em Polo rời khỏi Trung Hoa, nhà vua đã yêu cầu họ mang một bức thư gửi cho Giáo Hoàng, yêu cầu phái đến triều đình Mông Cổ 100 tu sĩ học giả. Đại Hãn cũng chân thành mời anh em Polo trở lại Trung Hoa đồng thời cấp cho họ một giấy phép có đóng mộc vàng, để bảo đảm an toàn lúc đi đường.

Năm 1269, hai anh em Polo đã về tới Venice thì được biết bà vợ của Nicolo đã qua đời sau lần sinh hạ một cậu con trai đặt tên là Marco Polo và cậu này được một người trong gia đình nuôi dưỡng. Lúc này, cậu Marco Polo đã là một thiếu niên 15 tuổi, lanh lẹ, tháo vát, thường lân la chơi đùa tại bến tầu và quen biết với khá nhiều thủy thủ.

2. Chuyến đi xa của Marco Polo

Hai năm sau ngày trở về, ông Nicolo lại cùng với người em trai xuống tầu từ Venice và trong lần viễn du này, có dẫn theo cậu con trai Marco. Khi đến Jerusalem thì vị Giáo Hoàng quen biết khi trước đã qua đời trong khi đó các hồng y chưa bầu ra được một Giáo Hoàng mới. Anh em nhà Polo đành quyết định vẫn ra đi với 2 tu sĩ và một số dầu thánh (holy oil). Đường đi gian truân đã làm cho 2 tu sĩ nản lòng rồi vì lo sợ cho sự an toàn, họ đã giả vờ bệnh nặng và trở về, còn các thương nhân Venice vẫn tiếp tục lên đường. Marco Polo lúc này là cậu thanh niên yêu thích thiên nhiên, có đầu óc thực tế, biết nhận xét những điều xa lạ, nên đã giữ sổ nhật ký, ghi lại những điều mắt thấy tai nghe trong cuộc hành trình.

Rời Jerusalem bằng thuyền, hai thương nhân tới thị trấn Acre rồi thị trấn Ayas. Tại nơi này họ lên bờ, đi theo đoàn lạc đà. Khi hai thương nhân đã rời khỏi Jerusalem thì được tin Theobald of Piacenza được bầu làm Giáo Hoàng Gregori X. Để tránh nơi giao tranh giữa hai lực lượng Thập Tự Chinh (Crusaders) và các quân Hồi Giáo, họ đã đi về phía bắc, hướng tới Hắc Hải rồi vòng qua hướng đông, tới gần núi Ararat, nơi mà nhiều người tin rằng con thuyền lớn của ông Noah đã được kéo lên bờ. Đoàn lữ hành cũng đã đi qua các ngọn đồi của miền nam xứ Georgia thuộc nước Nga ngày nay. Các vùng đất này đều quen thuộc với các thương nhân châu Aâu nhưng riêng với Marco Polo, cậu rất ngạc nhiên trước các loài chim lạ, loại đá muối, các loại hồng ngọc và các giếng dầu. Loại dầu này không dùng để ăn mà được người dân địa phương chữa các bệnh ngoài da cho người và lạc đà, và dùng để đốt đèn vào ban đêm.

Khi vào xứ Iran, anh em nhà Polo đã dừng chân tại Saba, nơi mà theo chuyện kể, 3 tu sĩ Magi đã mang quà tặng, theo chỉ hướng của các vì sao tới thăm viếng Chúa Hài Đồng tại Bethlehem. Tới lúc này, đoàn thương nhân đã đi quá xa, tới vùng xa lạ và nguy hiểm, đi rất chậm với tốc độ từ 10 tới 20 dậm một ngày, qua các thung lũng lạnh lẽo, các xa mạc nóng bỏng và toàn sỏi đá, không còn thấy các cây cối xanh tươi. Khi đến thị trấn Kerman, anh em Polo cho rằng nên dùng đường biển để tới Trung Hoa, họ đã đổi hướng về phía nam, tiến tới hải cảng Hormuz nằm trong vịnh Ba Tư. Trên đường đi, họ đã thấy các làng mạc ẩn hiện sau các bức tường thành cao đắp bằng đất để ngăn cản loại quân chuyên cướp bóc Karaunas. Bỗng nhiên, bầu trời tối sầm lại và trong trận bão cát, đoàn thương nhân bị quân cướp kể trên ập tới đánh phá. Marco Polo đã kể lại rằng người Karaunas biết dùng phép phù thủy khiến cho trời quang trở thành tối tăm, mọi người khó nhìn thấy mặt nhau trừ khi đứng rất gần nhau. Trong trận đánh cướp này, cha và chú Polo cũng như Marco đã thoát nạn nhờ may mắn, một số người cùng đi đường bị bắt, nhiều kẻ bị giết. Cuối cùng, đoàn lữ hành cũng tới được hải cảng Hormuz. Tại nơi này, khi nhìn thấy các con thuyền đi biển mỏng manh, may bằng sợi dây dừa, các kẻ viễn du đã phải đổi ý, quay trở lại thị trấn Kerman, theo Con Đường Tơ Lụa hướng lên phía bắc rồi đi về phía đông, tới thành phố Balkh tại mạn bắc của xứ Afghanistan.

Balkh 50 năm về trước là một thành phố với các lâu đài tráng lệ xây bằng đá hoa trắng, là kinh đô của xứ Bactria và cũng chính tại nơi đây, Đại Đế Alexander đã cưới công chúa của vua Ba Tư Davis. Nhưng vào lúc này, Marco Polo thấy thành phố đã bị cháy rụi, trở thành bình địa, tàn phá do đoàn quân Mông Cổ của Thành Cát Tư Hãn. Sau khi rời khỏi Balkh, gia đình Polo đã đi về hướng Badakhshan là một tỉnh nằm về phía bắc của rặng núi Hindu Kush và cũng là nơi có nhiều mỏ đá màu xanh da trời, gọi tên là “lapis lazuli”. Marco Polo cũng ghi nhận rằng nơi này sản xuất ra các loại hồng ngọc rất quý và đây cũng là nơi có khí hậu rất tốt, sớm làm phục hồi sức khỏe của bệnh nhân. Từ Badakhshan, đoàn lữ hành đi qua cao nguyên Pamir, một vùng mà Marco Polo đã thấy có rất nhiều loại hươu sừng rất dài. Rồi đoàn người leo lên trên một cao nguyên 12,000 bộ, được gọi là “Mái nhà của thế giới” (the Roof of the World). Marco Polo đã ghi trong sổ rằng: “không thấy có chim muông nào trên miền núi” và “lửa không còn cho cùng sức nóng như ở các mạn dưới thấp”.

Từ miền núi cao, đoàn lữ hành xuống thấp dần, lọt vào vùng Tân Cương, một vùng có các ốc đảo xanh tươi và bờ sông đầy loại đá hoa cương. Khi tới thị trấn Lop, đoàn lữ hành chuẩn bị băng qua phần phía nam của Sa Mạc Takla Makan. Theo lời ghi chép của Marco Polo thì “những người sửa soạn vượt qua sa mạc đã nghỉ ngơi tại thị trấn này một tuần lễ để phục hồi người và vật, rồi họ lo một tháng thực phẩm cho cuộc hành trình. Khi rời thị trấn này, họ đi vào sa mạc. Chiều dài của sa mạc lớn tới độ người ta nói rằng phải mất một năm hay hơn để đi từ đầu này tới đầu kia, và đi theo chiều ngang ngắn nhất cũng phải mất một tháng”. Người dân địa phương tin rằng sa mạc Takla Makan có các loại ma quỷ, gọi tên người, giả làm kẻ đồng hành và đưa các kẻ lữ hành tới chỗ chết. Vì vậy anh em nhà Polo đã phải rất cẩn thận trước sa mạc cát nóng, tạo ra các ảo ảnh. Trong nhiều tuần lễ, họ đã đi men theo phía nam của sa mạc Gobi, tới được thị trấn Kumul rồi vào xứ Mông Cổ. Đây là phần đất có giống người Thát Đát cư ngụ. Marco Polo đã thấy tận mắt loại thạch miên (asbetos), nhìn thấy bức tượng Phật nằm rất lớn và đã ghi chép các nhận xét chính xác về người Mông Cổ : “các người Thát Đát giàu có mặc y phục bằng lụa và vàng, bằng da và lông của các thú vật với các kiểu cách sang trọng. Người Thát Đát rất gan dạ trong trận chiến, tới độ cực đoan. Họ có thể chịu đựng mọi loại thiếu thốn và khi cần, có thể sống cả tháng bằng sữa của lừa ngựa hoang mà họ săn bắt được. Các người đàn ông Thát Đát được huấn luyện sống trên lưng ngựa hai ngày mà không xuống đất, ngủ trên lưng ngựa khi ngựa ăn cỏ. Không một giống dân nào trên trái đất vượt hơn họ về cách chịu đựng các khó khăn và kiên nhẫn. Nếu hoàn cảnh cần đến, họ có thể đi bộ 10 ngày mà không đốt lửa hay dùng bữa. Trong thời gian này, ho sống bằng máu ngựa”.

Sau khi rời thành phố Venice trong 3 năm rưỡi, anh em Polo đã vượt qua 8,000 dậm đường, băng qua các miền đất rất khó đi và nguy hiểm. Sự việc đoàn lữ hành tới đất Mông Cổ đã được báo về cho Đại Hãn rõ và nhà vua đã cho người đón trước ở khoảng cách 40 ngày đường, ra lệnh cho mỗi nơi dừng chân dành cho họ các tiện nghi tối đa.

Mùa hè năm 1275, đoàn lữ hành tiến vào cung thành Mông Cổ là Thượng Đô (Shangtu), nơi có các lâu đài mùa hè rất lớn bằng đá hoa rực rỡ, tọa lạc trên vùng đất rộng 16 dậm vuông, với các suối nước và thật nhiều hươu nai cùng các con thú khác mà Đại Hãn đã săn bắt được bằng các con báo rừng hay diều hâu. Vào thời kỳ này, đế quốc Mông Cổ là miền đất rộng lớn nhất chưa từng thấy, trải dài từ bờ biển Trung Hoa ở phía đông tới tận xứ Hungari ở phía tây. Hai ông Polo và cậu Marco được dẫn tới một đại sảnh có dát vàng rực rỡ. Ở giữa cung điện và ngồi trên ngai vàng là ĐaÏi Hãn Hốt Tất Liệt mặc áo lụa thêu chỉ vàng, vào cỡ tuổi 60, là một nhân vật oai vệ, có chiều cao trung bình nhưng vạm vỡ, với đôi má hồng và “đôi mắt đẹp màu đen”. Sau khi quỳ lậy, ông Nicolo trình diện cậu Marco là “kẻ hầu của nhà vua và cũng là con trai của tôi” thì được ĐaÏi Hãn trả lời là rất vui mừng đón tiếp, rồi nhà vua hạ lệnh tổ chức tiệc rượu.

Thượng Đô là nơi nghỉ mùa hè của Đại Hãn, tọa lạc về phía bắc 200 dậm và không xa Vạn Lý Trường Thành. Tới cuối tháng 8, nhà vua lại dọn về sống tại Yên Kinh (ngày nay là Bắc Kinh), một nơi có các cung điện rực rỡ hơn. Marco Polo dần dần trở nên một trong các cận thần của vua Mông Cổ nên chàng thanh niên xứ Venice này đã có nhiều cơ hội quan sát và ghi chép về lối sinh hoạt tại triều đình. Đại Hãn Hốt Tất Liệt tuy bản chất là người Mông Cổ nhưng đã chấp nhận nhiều lối sống văn minh của người Hán. Nhà vua có 4 hoàng hậu với cả ngàn người hầu cận. Trong các buổi thiết triều, một trong các hoàng hậu cũng được ngồi vào ghế danh dự, ngang hàng với nhà vua. Đại Hãn còn có hàng trăm cung tần và mỗi hai năm, từ 30 tới 40 thiếu nữ mới được tuyển lựa cẩn thận vào cung theo các tiêu chuẩn về nhan sắc và các đặc điểm khác như khi ngủ không ngáy to, thân thể không tiết ra thứ mùi khó chịu. Cha mẹ của các cung tần này thường hãnh diện khi có con gái được tuyển mộ vào cung cấm và sau vài năm sống tại hậu cung, các cung tần được nhà vua gả cho các quan trong triều. Đại Hãn là một con người nhân từ, thường ra lệnh cấp ngũ cốc và gia súc cho những miền đất bị thiên tai, hạn hán.

Đại Hãn còn có một đội ngũ các chiêm tinh gia, đúng hơn là các thầy phù thủy và Marco Polo đã mô tả họ là loại người thô lỗ, dơ bẩn, thường khoe khoang kiểm soát được gió mưa và có các khả năng huyền bí. Chung quanh Đại Hãn có các võ tướng người Mông Cổ, một số học giả người Trung Hoa và nhà vua còn dùng vài người ngoại quốc trong việc cai trị xứ sở. Đế quốc Mông Cổ vào thời kỳ này rất rộng lớn, gồm 34 tỉnh do 12 vương hầu cai trị và chịu trách nhiệm trước Đại Hãn. Tuy là một miền đất bao la nhưng người Mông Cổ đã tổ chức được một mạng lưới thông tin hữu hiệu với khoảng cách 25 dậm có một trạm liên lạc, với ngựa khỏe và thông tin viên sẵn sàng mang các văn thư, hiệu lệnh của Đại Hãn tới các nơi xa xôi trong một thời gian kỷ lục. Marco Polo đã kể lại rằng một kỵ mã thông tin có thể vượt 250 dậm trong một ngày nhờ đó vào mùa hè, trái cây được hái buổi sáng tại Yên Kinh, đã được đưa đến Thượng Đô vào buổi chiều ngày hôm sau, trên một hành trình mà bình thường cần tới 10 ngày đi đường. Marco Polo còn mô tả về tiền giấy, một thứ tiền được chấp nhận tại mọi nơi trong đế quốc Mông Cổ, nhờ đó các lái buôn, các kẻ lữ hành đã không gặp khó khăn khi phải mang tiền đi xa. Người Trung Hoa đã dùng vỏ cây dâu, đâm vụn thành một thứ bột giấy giống như bông gòn và làm ra một loại giấy màu đen rồi trên đó có đóng triện đỏ của nhà vua. Việc làm bạc giả bị trừng phạt bằng tội tử hình.

Trong vài năm sống tại triều đình của Đại Hãn Hốt Tất Liệt, Marco Polo đã quan sát và học hỏi được nhiều phong tục, tập quán của các người Á châu, lại nói được ít nhất bốn ngôn ngữ địa phương của đế quốc Mông Cổ, khiến cho Đại Hãn rất khâm phục trí thông minh của cậu và đã nhờ chàng thanh niên này thi hành các sứ mạng tại miền nam Trung Hoa, tại các xứ Bengal và Miến Điện. Do Đại Hãn ưa thích nghe kể về những gì chưa được biết tới, Marco Polo đã ghi chép nhiều chi tiết về những miền đất đã đi qua. Trong 17 năm trường phục vụ cho Đại Hãn, Marco Polo đã đặt chân tới từ miền bắc xứ Mông Cổ tới tận miền nam là Vân Nam, từ các tỉnh bờ biển phía đông tới xứ Tây Tạng về phía tây và còn được bổ nhiệm làm quan tại Hàng Châu (Hangchow). Marco Polo đã mô tả thành phố này giống như Venice của xứ Ý, được xây dựng trên các giòng sông với chu vi vào khoảng 100 dậm. Nơi này có hai ngàn cây cầu bắc qua sông và con đường lớn của thành phố rộng tới 40 bộ theo chiều ngang. Trên đại lộ chính này, có tới 10 trung tâm thương mại với các cửa tiệm bán thực phẩm, rượu, gia vị, và cả các nữ trang như ngọc trai. Mỗi tuần, người dân tại nơi đây họp chợ 2 hay 3 kỳ và Marco Polo đã mô tả cảnh phồn thịnh của sinh hoạt tại Hàng Châu. Nơi chợ có đủ mặt hàng, từ các thú vật như hươu, nai, công, trĩ, tới bò, heo, gà, vịt, các loại lá cây và trái cây, mùa nào thức nấy không thiếu chi. Trong khi cha Nicolo và chú Maffeo mải lo buôn bán nữ trang thì Marco Polo đã đi công tác qua nhiều địa phương, biết rõ về đất nước Trung Hoa hơn phần lớn các người Mông Cổ và người Hán. Các lần đi công tác xa xôi không phải là an toàn vì dọc đường thường có các trộm cướp, các dã thú, các thác ghềnh… Các đoàn lữ hành thường phải đóng trại vào ban đêm, đốt lửa để xua đuổi mãnh thú. Marco Polo đã có dịp tới Tứ Xuyên, Vân Nam và Tây Tạng, một nơi đặc biệt tiêu xài bằng thứ tiền muối. Nơi đây có các suối muối và người dân đun muối trong các chảo nóng. Khi đã sôi trong một giờ, muối được cô đọng lại thành một loại bánh nặng chừng 3 gam, mặt dưới phẳng, mặt trên cong trên đó có đóng triện của nhà vua, để trở thành một thứ tiền tệ lưu hành trong dân chúng.

17 năm sống tại Trung Hoa, một thời gian quá lâu, đã làm cho các thương nhân này nhớ nhà, mong đợi được trở về thành phố Venice thân yêu. Marco Polo đã ghi lại rằng càng ngày, gia đình Polo càng quyết tâm quay về vì Đại Hãn càng già, nếu qua đời bất ngờ thì khó lòng xin được các ân sủng để trở về xứ sở. Rồi vào một ngày đẹp trời, Marco Polo chờ lúc Đại Hãn vui vẻ, đã sụp lậy dưới chân để xin cho mình và gia đình được phép ra đi. Vào lúc này, Đại Hãn đã tỏ ra bất bình. Nhà vua có quyền tuyệt đối, việc từ chối thường xẩy ra và ba người Ý sẽ trở thành các người tù mãn đời trên đất Trung Hoa, và châu Âu sẽ không có cơ may được nghe kể về một xứ sở giàu sang, rực rỡ nhất vào thời đại đó.

3. Cuộc trở về của Marco Polo

Vào khoảng năm 1286, một thân nhân của Đại Hãn là Khả Hãn Tốc Bất Đài (Arghyn Khan) hiện đang cai trị xứ Ba Tư, đã phái sứ giả về Trung Hoa yêu cầu Đại Hãn kén chọn cho một cô vợ mới. Một thiếu nữ 17 tuổi, đầy đủ tài sắc, đã được tuyển lựa và phái đoàn này đã lên đường về Ba Tư theo đường bộ. Nhưng sau một năm, đoàn lữ hành đã phải quay lại Yên Kinh vì chiến tranh giữa các bộ lạc địa phương. Chính vào thời gian này, Marco Polo cũng mới trở về sau một chuyến đi công tác xa và đã được phái đoàn Mông Cổ tại xứ Ba Tư yêu cầu hướng dẫn họ bằng đường biển. Chương trình cuộc trở về châu Au được trình lên Đại Hãn và nhà vua bất đắc dĩ phải nhận lời, bằng lòng để Marco Polo với cha và chú ra đi, đồng thời Đại Hãn cũng gửi theo đoàn vài bức thư viết cho các nhà vua của châu Âu.

Năm 1292, một đoàn thuyền gồm 14 chiếc với hàng trăm người hộ tống, gồm có đoàn sứ giả Mông Cổ từ Ba Tư với cô dâu mới, gia đình Polo, đã ra khơi từ Hàng Châu, xuôi về phía nam, qua gần bờ biển Việt Nam, tới Singapore, Sumatra, ghé Ấn Độ, Tích Lan rồi men theo mỏm cực nam của lục địa Ấn Độ và tới hải cảng Hormuz. Cuộc hành trình này kéo dài mất hai năm và trên đường đi, Marco Polo đã ghi nhận những điều mắt thấy, tai nghe về đất đai, con người, sinh vật… mà người châu Âu chưa từng biết tới. Marco Polo đã mô tả con tê giác là loại thú có một sừng, kể chuyện về cướp biển… Các gian nguy trên đường về đã cướp đi nhiều mạng sống. Cuối cùng, đoàn sứ giả cũng tới được nước Ba Tư và cô dâu được giao cho triều đình Mông Cổ địa phương nhưng Khả Hãn Tốc Bất Đài đã qua đời và cô dâu được gả cho người con của Khả Hãn. Đường về từ xứ Ba Tư tới thành phố Venice còn khá xa. Marco Polo đã theo đường bộ, băng qua xứ Ba Tư, tới thành phố Trebizond bên bờ Hắc Hải rồi dùng thuyền, qua Constantinople. Trong cuộc hành trình, Marco Polo nghe tin báo rằng Đại Hãn đã qua đời năm 1294.

Cuối cùng vào năm 1295, hai ông Nicolo và Maffeo cùng với Marco Polo đã cập bến cảng Venice, sau 24 năm vắng mặt và cuộc hành trình đi và về dài 15,000 dậm hay 24,000 cây số. Dân địa phương và các người họ hàng đã không nhận ra và nhớ được ba kẻ lữ hành này vì họ đã vắng mặt quá lâu, tiếng nói pha lẫn giọng phát âm Mông Cổ. Ông Nicolo đã tổ chức một bữa tiệc khoản đãi các người trong giòng họ và bạn thân rồi sau bữa ăn, ba thương nhân Polo đã dùng dao, rạch các chiếc áo mà họ đã mặc trên đường trở về từ xứ Trung Hoa, đổ lên bàn nào là vàng bạc, ngọc trai, kim cương, hồng ngọc và các loại đá quý khác. Vào lúc này, Marco Polo ở vào tuổi trên 40 và không còn nghĩ tới chuyện đi xa nữa.

Đã từ lâu, Genoa và Venice là hai thành phố thù nghịch nhau. Năm 1296, quân lính Genoa đã đánh chiếm Venice và Marco Polo bị bắt. Không có sử gia nào cho biết về các lý do bị cầm tù này. Khi nằm trong nhà tù, Marco Polo đã kể lại các lần đi xa của mình và trong số các bạn tù ngồi nghe, có một văn sĩ chuyên nghiệp từ miền Pisa, tên là Rustichello. Vì bị hấp dẫn bởi cuộc hành trình, Rustichello đã yêu cầu Marco Polo cho mượn cuốn sổ ghi chép. Từ các câu chuyện kể lại và cuốn nhật ký, Rustichello đã dùng lối viết văn của minh, mô tả lại chuyến viễn du của Marco Polo và cuốn truyện được hoàn tất một năm trước khi Marco Polo được thả ra khỏi nhà tù vào năm 1299.

Cuốn truyện có tên là “Mô tả về Thế Giới” (Description of the World) được Rustichello viết bằng tiếng Pháp cổ, là ngôn ngữ văn chương của nước Ý vào thời kỳ đó. Cuốn truyện cho biết các tin tức đầu tiên về nước Trung Hoa mà vào thời đó còn được gọi là “Cathay” và Marco Polo đã kể về sự giàu sang của Đại Hãn Hốt Tất Liệt, về cách khai mỏ và dùng than đá, một loại nhiên liệu mà người châu Âu chưa được biết tới. Marco Polo cũng mô tả cách dùng tiền giấy trên đó có dấu ấn của nhà vua, các phong tục của xứ Trung Hoa, các lâu đài tráng lệ, cùng nhiều sự việc mà người châu Âu thời đó đã không tin, một phần cũng do Marco Polo nói quá sự thật.

Vào đầu thế kỷ 14, ngành ấn loát chưa được phát minh ra tại châu Âu. Cuốn truyện “Mô tả về Thế Giới” của Marco Polo đã được một số học giả chép tay và phổ biến, gợi trí tò mò, gây ảnh hưởng tới các nhà thám hiểm. Sau khi hai xứ Genoa và Venice tái lập hòa bình năm 1299, Marco Polo được thả ra khỏi tù. Ông lập gia đình và đã có ba con gái nhưng không giàu có lúc qua đời vào năm 1324 mặc dù các vàng ngọc mang về từ xứ Trung Hoa. Marco Polo trở nên nổi tiếng tại địa phương nhờ các câu chuyện hấp dẫn, khó tin và khi đó nhiều người bạn hỏi nhà thám hiểm có muốn bỏ bớt những phần nói quá sự thật không, thì ông đã trả lời “tôi mới chỉ kể ra một nửa những gì trông thấy”.

Các điều quan sát và tường thuật của Marco Polo đã gây ảnh hưởng trong nhiều thế kỷ, tới các học giả, các nhà địa dư, các thợ vẽ bản đồ và các nhà thám hiểm. Một trong các nhầm lẫn của Marco Polo là đã đặt xứ Nhật Bản giữa Trung Hoa và châu Âu. Sự giàu sang của châu Á đã hấp dẫn các nhà thám hiểm như Christopher Columbus. Họ tin tưởng rằng con người nếu không dùng đường bộ, thì có thể dùng đường biển để tới được xứ Trung Hoa.

Trong thời Trung Cổ tại châu Âu, chưa có nhà thám hiểm nào đi xa về phía đông như Marco Polo, một nhân vật đã kể về các nền văn hóa khác, xa lạ với những điều hiểu biết của người đương thời, đã đóng góp vào việc mở ra các liên lạc đông tây về mậu dịch và kiến thức.

Cập nhật: 09/09/2019 Theo nghiencuulichsu

Xem chi tiết »

>

Người lính tay không bắt gọn rắn hổ mang chúa

Với vài động tác đơn giản, người lính lục quân nhanh chóng áp chế con rắn kịch độc và chỉ mất một phút để tóm gọn nó trong tay.

Người lính mặc đồng phục rằn ri màu xanh của lục quân đụng độ rắn hổ mang chúa dài hơn 2 mét khi đang đi dọc một con đường đất. Anh đứng chống tay hai bên và nhìn chằm chằm con rắn độc, sau đó thay đổi tư thế bằng cách gập nhẹ gối và giấu tay trái sau lưng, đồng thời nhấc tay phải cao quá đầu và hạ xuống thấp dần phía trên con rắn.

Người lính đụng độ rắn hổ mang chúa dài hơn 2 mét khi đang đi dọc một con đường đất. 

Người lính điều chỉnh khoảng cách rồi bình tĩnh cúi người về trước. Con rắn hoàn toàn bất động khi anh đến gần hơn và chạm vào đầu nó. Cuối cùng, người lính ấn nhẹ đầu con rắn tới khi chạm đất và nhanh nhẹn tóm chặt nó trước khi đè lên thân rắn. Con rắn uốn mình giãy giụa tìm cách chạy trốn nhưng không thể thoát khỏi bàn tay của người lính.

Rắn hổ mang chúa (Ophiophagus hannah) phân bố chủ yếu trong các vùng rừng nhiệt đới từ Ấn Độ đến Đông Nam Á. Đây là loài rắn độc dài nhất thế giới với chiều dài tối đa 7 mét. Chúng chủ yếu ăn thịt đồng loại và các loài rắn khác cùng động vật có xương sống nhỏ như thằn lằn, chuột. Lượng nọc độc tiết ra trong một lần cắn của chúng có thể gây tử vong cho 20 người lớn hoặc giết chết một con voi trưởng thành trong vòng vài giờ.

Xem chi tiết »

>

Hình ảnh cực hiếm của bạch tuộc khi… nằm mơ

Không giống như nhiều loài sinh vật khác, bạch tuộc khi ngủ thực sự rất đặc biệt.

Thay vì phát ra tiếng động, bạch tuộc chuyển giữa các màu sắc và hoa văn khác nhau thành hiệu ứng tuyệt đẹp trên thân mình trong khi ngủ.

Hình ảnh cực hiếm của bạch tuộc khi ngủ.

Các nhà nghiên cứu phát hiện ra bạch tuộc đang ngủ làm điều này vì các tế bào thần kinh bắn vào thùy quang khiến các tế bào chứa sắc tố của chúng hoạt động.

"Nếu nó đang mơ, đây là một khoảnh khắc kịch tính", David Scheel, một nhà sinh vật học biển tại Đại học Alaska Pacific nói.

Các nhà khoa học biết rằng bạch tuộc không chỉ có thể thay đổi màu sắc mà còn điều chỉnh kết cấu của da để hòa trộn với đá hoặc san hô. Chúng làm điều này chủ yếu để tránh động vật ăn thịt. Bên cạnh đó, bạch tuộc có thể phun mực và vắt qua các lỗ nhỏ nếu cần làm như vậy.

"Đó là một hành vi rất bất thường, để thấy màu sắc đến và đi trên lớp áo của chúng như thế. Bạn thường không thấy rằng khi một con vật đang ngủ. Điều này thực sự hấp dẫn", Scheel nói trong video clip đặc biệt quay lại được cảnh một con bạch tuộc ngủ mới được tiết lộ.

Xem chi tiết »

>

Phát hiện hóa thạch tê giác Rhinoceros siensis gần đồng bào Rục

Ngày 4-10, ông Đinh Huy Trí, Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng cho biết, 2 người đàn ông người Rục ở bản Yên Hợp, xã Thượng Hóa, huyện Minh Hóa đã phát hiện trong một hang động cổ xưa 3 mẫu vật hóa thạch của một loài tê giác có tên Rhinoceros siensis, với niên đại từ 3 đến 5 vạn năm.

Theo ông Trí, 2 người Rục phát hiện các hóa thạch tê giác Rhinoceros siensis là ông Trần Xuân Báo, Trần Xuân Lê đã dẫn ông Đinh Huy Trí đến hang động có lòng hang rộng 2m, chiều cao 15m, chiều dài 20m, cuối hang có 1 vũng nước ngầm từ dưới lên.

3 mẫu hóa thạch tê giác vừa phát hiện ở bản Yên Hợp, Thượng Hóa, Minh Hóa, Quảng Bình. (Ảnh: VQG PN-KN cung cấp).

Mẫu vật thứ nhất và mẫu vật thứ 2 là 2 chiếc chiếc răng động vật cỡ lớn, mẫu thứ 3 là đoạn xương hàm có 4 cái răng và 3 cái lỗ chân răng, phần xương hàm có màu đen.

Sau khi tiếp nhận mẫu vật, ông Đinh Huy Trí đã đề nghị Hội Khảo cổ học Việt Nam tại Hà Nội giám định tên loài và niên đại của các mẫu vật trên.

Hội Khảo cổ học Việt Nam đã giám định và trả lời bằng Văn bản số 20/CV-KHCHVN do PGS.TS Nguyễn Lân Cường, Tổng Thư ký Hội ban hành vào cuối tháng 9-2019 khẳng định cả 3 mẫu vật thu được ở bản Yên Hợp, xã Thượng Hóa (Minh Hóa, Quảng Bình) đều là răng hàm hóa thạch của loài tê giác Rhinoceros siensis (Owen) thuộc họ tê giác Rhinocerotidae và bộ guốc lẻ (Pesissodactyla).

Ông Đinh Huy Trí (áo trắng) tiếp nhận bộ hàm tê giác hóa thạch từ người dân bản Yên Hợp. (Ảnh: VQG PN-KB cung cấp).

Theo PGS. TS Nguyễn Lân Cường: “Loài tê giác này đã tìm thấy trong các địa điểm thuộc trung kỳ và hậu kỳ Cánh tân (Pleistocene) có niên đại từ vài chục vạn đến vài vạn năm như; Thẩm Khuyên, Thẩm Hai, Kéo Lèng (Lạng Sơn), Hang Hùm (Yên Bái), Thẩm Ồm (Nghệ An), Nhẩm Dương (Hải Dương) và nhiều địa điểm thuộc văn hóa Hòa Bình.

Nhưng tìm thấy 1 đoạn hàm như mẫu vật số 3 thì tới nay chỉ có địa điểm Kéo Lèng (Lạng Sơn), Nhẫm Dương (Hải Dương).

Vì vậy, mẫu số 3 của Yên Hợp là 1 mẫu vật vô cùng quý giá. Dựa vào độ nặng của hóa thạch, độ cứng của trầm tích, chúng tôi cho rằng cả 3 hóa thạch này có niên đại cách nay từ 5 đến 3 vạn năm”.

Theo ông Đinh Huy Trí, cuối tháng 10-2019, Hội Khảo cổ học Việt Nam sẽ vào khảo cổ hang động này ở Yên Hợp, tên bản địa của hang động hiện không được tiết lộ nhằm tránh các sự tò mò không đáng có với mục đích bảo tồn nguyên trạng bên trong nó.

Được biết, hang động trên thuộc địa phận Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.

Xem chi tiết »

>

Choáng váng hạt bí ngô 800 năm vẫn có thể nảy mầm

Những hạt bí ngô có tuổi đời 800 năm này thực sự nảy mầm, phát triển rất tốt, còn kết quả ra quả bí đỏ dạng dài. Các sinh viên đặt tên cho nó là "Gete Okosomin", có nghĩa là "Bí đỏ ngàn năm cực ngầu".

Theo thông tin đăng tải, cách đây không lâu, các nhà khảo cổ học đã khai quật được một chum gốm kỳ bí ở vùng đất thuộc khu bảo tồn Menominee gần Green Bay, Wisconsin, Mỹ. Trong chum gốm chứa đầy những hạt bí ngô.

Sau khi giám định, các nhà khảo cổ cho biết, chum gốm này có niên đại khoảng 850 năm, mà những hạt bí ngô cổ xưa cũng có tuổi thọ khoảng 800 năm lịch sử.

Hạt giống bí ngô có tuổi đời 800 năm cho ra kết quả là bí đỏ dạng dài. 

Vốn nghĩ rằng những hạt bí ngô này không thể nảy mầm được nữa, thế nhưng các sinh viên Đại học Mennonite của Canada vẫn ôm hy vọng thử vận may. Họ quyết định mang những hạt giống này về trồng.

Chẳng ngờ, những hạt giống bí ngô có tuổi đời 800 năm này thực sự nảy mầm, phát triển rất tốt, còn kết quả ra quả bí đỏ dạng dài. 

Được biết, hương vị của quả bí ngô cổ xưa này rất ngon, không chỉ thịt quả dày, vị còn rất ngọt, rất thơm.

Sau khi được nếm thử vị bí ngô 800 tuổi, các sinh viên đã đem hạt giống của nó gửi cho rất nhiều người, hy vọng mọi người có thể giúp khôi phục lại giống bí đỏ cổ xưa tưởng như đã tuyệt chủng này, khiến nó một lần nữa trở thành loại quả được yêu thích trên bàn ăn.

Xem chi tiết »

>

Những ứng dụng thiết thực của AI trong cuộc sống

Không chỉ tạo ra cơn sốt về công nghệ, AI còn đặt viên gạch đầu tiên cho một kỷ nguyên máy móc, từng bước thay thế con người thực hiện những công việc từ đơn giản cho tới không tưởng.

Trong kỷ nguyên cách mạng công nghiệp 4.0, Trí thông minh nhân tạo/Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) không còn là điều mới mẻ. AI đang trở thành một xu thế tất yếu trong nhiều lĩnh vực đời sống kinh tế, khoa học, giáo dục của nhân loại.

AI thật ra xuất hiện trên thế giới từ năm 1956, song chỉ đến khi bùng nổ công nghệ thông tin kỷ nguyên 4.0, thì trí tuệ nhân tạo mới thực sự làm rung chuyển thế giới. Trong năm 2018, AI đã được con người ứng dụng vào nhiều mặt cuộc sống, không chỉ tạo ra cơn sốt về công nghệ, mà còn đặt viên gạch đầu tiên cho một kỷ nguyên máy móc, từng bước thay thế con người thực hiện những công việc từ đơn giản cho tới không tưởng.

Trí tuệ nhân tạo thay đổi lĩnh vực giáo dục

Trí tuệ nhân tạo (AI) giúp giáo dục dễ tiếp cận với học sinh có các thiết bị thông minh, nếu họ không thể tham gia lớp học truyền thống.

Theo một báo cáo của công ty nghiên cứu thị trường Research and Markets năm 2017, tốc độ tăng trưởng hàng năm của thị trường AI trong lĩnh vực giáo dục tại Mỹ dự kiến tăng 47,5% trong giai đoạn 2017-2021.

AI có tiềm năng lớn trong việc tự động hoá và thực hiện các nhiệm vụ quản trị cho các giáo viên. Cụ thể, giáo viên thường dành nhiều thời gian để phân loại bài tập về nhà, đánh giá bài tiểu luận và chấm bài cho học sinh. Trong khi, AI có thể tự động hóa quá trình chấm điểm trong các bài kiểm tra trắc nghiệm, để giáo viên dành nhiều thời gian hơn với học sinh của họ. Các nhà phát triển phần mềm cũng đang tạo ra những cách thức mới, để đánh giá các câu trả lời bằng văn bản và các bài tiểu luận. Khi AI có thể tự động hoá việc xử lý và phân loại các thủ tục giấy tờ, quá trình nhập học sẽ trở nên đơn giản và dễ dàng hơn.

 AI giúp tự động hoá nhiệm vụ quản trị.

AI cũng có thể giúp số hóa sách giáo khoa hoặc tạo các giao diện kỹ thuật số trong học tập, áp dụng cho học sinh thuộc mọi độ tuổi và cấp lớp. Một hệ thống như vậy gọi là Cram101, sử dụng AI để tổng hợp nội dung trong sách giáo khoa thành một hướng dẫn học tập dễ hiểu hơn với tóm tắt chương, bài kiểm tra thực hành và Flashcards. Một nền tảng khác được gọi là Netex Learning, cho phép giáo viên thiết kế chương trình và nội dung kỹ thuật số trên nhiều thiết bị, gồm video, âm thanh và hỗ trợ trực tuyến. Nội dung ảo như bài giảng kỹ thuật số và hội nghị video cũng thực hiện nhờ AI.

Giáo viên robot ứng dụng công nghệ AI.

Ngoài tổng hợp một bài giảng thành Flashcards và hướng dẫn học tập thông minh, AI có thể dạy kèm cho một học sinh dựa trên những khó khăn mà họ gặp phải với tài liệu học tập.

Ngoài ra, dù không thể thay thế hoàn toàn giáo viên, nhưng AI đã tạo ra những người hướng dẫn và người hỗ trợ ảo có thể suy nghĩ, hành động và phản ứng với con người, bằng cách sử dụng công nghệ nhận dạng cử chỉ một cách tự nhiên, đáp ứng cả tín hiệu lời nói và phi ngôn ngữ. Việc tạo nên những môi trường học tập kỹ thuật số cũng trở thành hiện thực với các tổ chức như Viện Công nghệ Sáng tạo của Đại học Nam California (USC). Họ sử dụng AI, trò chơi 3D và hoạt ảnh trên máy tính để tạo các nhân vật ảo thực và tương tác xã hội.

Ứng dụng của trí tuệ nhân tạo vào y tế

Robot có giá trị ước tính 40 tỉ USD với ngành chăm sóc sức khỏe, có thể phân tích nhiều dữ liệu, từ hồ sơ tiền y tế cho đến các công cụ cần dùng trong cuộc phẫu thuật. Ứng dụng robot có thể giúp giảm 21% thời gian nằm viện của bệnh nhân. Các cuộc phẫu thuật với sự hỗ trợ của robot còn được xem là có tính “xâm lấn tối thiểu”, vì thế bệnh nhân không cần thời gian để bình phục các vết thương lớn.

Thông qua AI, robot có thể dùng dữ liệu từ các cuộc phẫu thuật trước để thông báo kỹ thuật phẫu thuật mới. Một nghiên cứu thực hiện trên 379 bệnh nhân chỉnh hình cho thấy, quy trình với robot có sự hỗ trợ của AI gây ra ít biến chứng hơn gấp năm lần, so với các cuộc phẫu thuật chỉ có bác sĩ phẫu thuật.

 Hệ thống phẫu thuật Intuitive Surgical Incorporated's da Vinci.

Từ tương tác với bệnh nhân, hướng dẫn bệnh nhân cho đến thực hiện các biện pháp chăm sóc hiệu quả nhất, trợ lý y tá ảo có thể tiết kiệm cho ngành chăm sóc sức khỏe 20 tỉ USD mỗi năm. Vì trợ lý y tá ảo sẵn sàng 24/7, họ có thể trả lời các câu hỏi, theo dõi bệnh nhân và cung cấp câu trả lời nhanh chóng.

Hầu hết các ứng dụng của trợ lý y tá ảo ngày nay cho phép bệnh nhân và nhân viên y tế giao tiếp thường xuyên hơn giữa các lần thăm khám tại bệnh viện, và tránh chuyện bệnh nhân phải nhập viện hoặc thăm khám không cần thiết. Trợ lý y tá ảo Care Angel còn có thể kiểm tra sức khỏe thông qua giọng nói và AI.

Việc dùng AI để chẩn đoán cho bệnh nhân vẫn còn ở bước đầu, song đã có nhiều ứng dụng thú vị. Nghiên cứu của Đại học Standford thử nghiệm thuật toán AI để phát hiện ung thư da, và nó thực hiện thao tác ở mức như con người. Một hãng phần mềm AI của Đan Mạch thì thử chương trình học sâu bằng cách cho máy tính nghe lỏm khi con người thực hiện các cuộc gọi khẩn. Thuật toán phân tích nội dung người nói, giọng nói, âm thanh nền và phát hiện tim ngừng đập với 93% tỷ lệ thành công, cao hơn so với mức 73% do con người thực hiện.

Siêu máy tính Watson của IBM được dùng để khai thác dữ liệu lớn, giúp các bác sĩ cung cấp trải nghiệm điều trị cá nhân hóa và hiệu quả hơn.

AI cũng được kỳ vọng sẽ cải thiện thế hệ công cụ X-quang kế tiếp, mà không phụ thuộc vào các mẫu mô. Phân tích hình ảnh bằng AI còn có thể hỗ trợ bệnh nhân tại nhiều vùng sâu vùng xa, nơi không có điều kiện tiếp cận dễ dàng với các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Các cuộc gọi y tế cũng có thể hiệu quả vì bệnh nhân có thể dùng camera điện thoại gửi ảnh vết xước, chỗ phát ban để được xác định biện pháp chăm sóc cần thiết.

Ngoài ra, trợ lý ảo, nhà thông minh, xe tự lái, nhiếp ảnh di động... cũng đều vận hành trơn tru hơn, nhờ tích hợp trí thông minh nhân tạo.

Trợ lý ảo

Trí tuệ nhân tạo giúp các trợ lý ảo linh hoạt hơn trong xử lý yêu cầu, nhờ học hỏi thói quen sinh hoạt của người dùng và dự đoán cảm xúc. Trong tương lai, các “nàng” Siri, Alexa... được kỳ vọng có thể nhận diện qua giọng nói, phân tích ký tự. Ngoài ra, trợ lý còn có thể tự đưa ra các quyết định hoặc đặt lịch hẹn cho chủ nhân dựa trên tình hình giao thông, thời tiết...

Nhà thông minh

AI là tương lai của công nghệ nhà ở thông minh.

AI là tương lai của công nghệ nhà ở. Theo đó, các bộ lõi nhà thông minh có khả năng học hỏi và ghi nhớ người dùng qua lệnh giọng nói, hành vi, thói quen... sau đó kết hợp cùng xu hướng vạn vật Internet. Chẳng hạn, ngay khi bạn thức dậy thì một ly cà phê nóng đã chuẩn bị sẵn từ chiếc máy làm cà phê do AI kích hoạt.

Xe tự lái

Năm 2016, công ty Otto sở hữu bởi Uber đã thành công trong việc vận chuyển 50.000 lon bia Budweisers bằng xe vận tải tự lái. Về lợi ích kinh tế, ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho vận tải đường dài có thể giảm chi phí, ngoài ra còn giúp hạn chế tối đa những tai nạn chết người.

Năm 2016, công ty Otto sở hữu bởi Uber đã thành công trong việc vận chuyển 50.000 lon bia Budweisers bằng xe vận tải tự lái.

Công ty nghiên cứu và tư vấn công nghệ thông tin hàng đầu thế giới Gartner dự đoán, đến 2020, trên toàn cầu sẽ có 250 triệu chiếc xe kết nối với nhau thông qua hệ thống Wi-Fi. Chúng sẽ tự “giao tiếp” để cho ra lộ trình tốt nhất.

Gaming

Những ứng dụng của trí thông minh nhân tạo vào lập trình game đã diễn ra từ các thập kỷ trước, ở những hình thái đơn sơ. Đơn cử như cách các hồn ma trong trò chơi Pacman luôn tìm ra cách bám đuổi theo người chơi trong trận địa mê cung.

Sau nhiều chục năm phát triển, các NPC (non-player character - nhân vật người chơi không điều khiển) được tối ưu AI, từng hành động và tương tác đều phù hợp với bối cảnh xung quanh và hành động của người chơi. Trong trò chơi GTA V, hệ thống AI có thể điều khiển các phương tiện như xe hơi, mô tô dựa trên tín hiệu giao thông và bản đồ.

Mua sắm

Từ 2013, Amazon ấp ủ tham vọng nâng sức ảnh hưởng của AI lên chuỗi giá trị cho khách hàng. Cụ thể, hãng được cấp bằng sáng chế cho ý tưởng bán hàng cho người dùng trước khi người tiêu dùng có ý định mua. Món hàng đúng với sở thích, thói quen, nhu cầu... sẽ có mặt trước nhà của họ, việc còn lại là thanh toán.

 Trí thông minh của máy móc giúp người làm trong lĩnh vực kinh doanh định giá cho sản phẩm.

Bên cạnh đó, trí thông minh của máy móc còn giúp người làm trong lĩnh vực kinh doanh định giá cho sản phẩm. Quá trình này thực hiện theo thời gian thực, dựa trên những thông tin thu thập về thị trường, người tiêu dùng và các chỉ số liên quan như chứng khoán, dòng vốn...

Cập nhật: 27/09/2019 Theo khampha

Xem chi tiết »

>

Phần mềm sử dụng công nghệ AI có thể phiên dịch được 2000 ngôn ngữ

Một ứng dụng với tên OBTranslate vừa được ra mắt có khả năng hỗ trợ dịch hơn 2.000 ngôn ngữ châu Phi nhằm mục đích giúp người dân nơi đây tiếp cận dễ dàng với thị trường trên thế giới.

Theo thông tin từ nhà sản xuất, hiện có 63% dân số ở châu Phi sinh sống gần khu vực Sahara không thể tiếp cận thị trường thế giới bởi rào cản về ngôn ngữ.

Ông Emmanuel Gabriel, người sáng lập OpenBinacle có trụ sở tại Đức, đồng sáng lập OBTranslate sắp được ra mắt trong tháng này, cho biết thực tế đã có hơn 52 ngôn ngữ ở châu Phi bị “chết yểu” vì không có người bản ngữ.

OBTranslate có thể giúp thu hẹp dần khoảng cách giao tiếp trên thế giới.

Phát minh này được bắt nguồn từ một ứng dụng tin nhắn có từ năm 2017, cho phép người dùng trên thế giới có thể tương tác với nhau nhờ công cụ dịch 26 ngôn ngữ châu Phi, tuy nhiên thời gian ban đầu sử dụng chưa cho ra kết quả chính xác.

“Chúng tôi rất thất vọng về ứng dụng nhắn tin này và không còn muốn tiếp tục với sản phẩm tồi tệ như vậy”, Gabriel chia sẻ. “Do vậy, chúng tôi quyết định bắt tay vào xây dựng nền tảng dịch thuật và học máy hỗ trợ máy tính và kết quả là đã cho ra đời OBTranslate”.

Theo Pangeanic - công ty dịch thuật toàn cầu có trụ sở tại Tây Ban Nha, một công cụ dịch thuật có sự trợ giúp của máy tính sẽ chuyển đổi các văn bản thành các phân đoạn nhỏ hơn, đem lại bản dịch nhanh và chính xác hơn.

Các phân đoạn có thể được gợi nhắc lại, do đó người dịch có thể đảm bảo rằng thuật ngữ và phong cách viết đều thống nhất, Pang Pangeanic giải thích trên trang web của mình. Điều này cũng giúp bạn tiết kiệm khi tài liệu cần dịch có phần tương tự như tài liệu đã dịch trước đó, bạn chỉ cần trả tiền cho những đoạn khác biệt cần phải dịch thêm.

Gabriel cho biết: “Chúng tôi đã tạo ra OBTranslate với một mô hình kinh doanh sáng tạo, đảm bảo rằng công cụ này sẽ duy trì để chi trả cho tất cả những người có bản dịch chính xác nhất”.

Trong vòng năm năm tới, nhà sản xuất hy vọng sẽ thu hút được hàng ngàn hoặc hàng triệu người dùng có khả năng đảm nhận các văn bản dịch thuật trên OBTransTable.

“Chúng tôi đang nỗ lực để đảm bảo khi người dùng đưa ra tài liệu bằng ngôn ngữ châu Phi, hệ thống sẽ tự động tìm kiếm để phỏng đoán ngữ cảnh xung quanh văn bản nguồn”.

OpenBinacle đã nhận được tài trợ 100.000 đô la Mỹ từ công ty điện toán đám mây OVH của Pháp, cũng như Amazon và Google và đang tìm kiếm các cơ hội tài trợ để tinh chỉnh OBTranslate.

Bukunmi Seweje, giám đốc điều hành tại Compucode Limited, Nigeria, bảy tỏ sự tin tưởng rằng OBTranslate sẽ là công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp thông suốt công việc kinh doanh cho người dân ở Châu Phi.

Nhưng để giúp cho ứng dụng trở nên thân thiện và dễ tiếp cận hơn, Seweje cho rằng, công nghệ này nên được tích hợp vào các nền tảng giao tiếp hiện có như WhatsApp.

Xem chi tiết »

>

Loại pin mới giúp điện thoại thông minh sạc 1 lần dùng cả tuần

Không cần phải sạc điện thoại hoặc máy tính xách tay trong nhiều tuần, đó là giấc mơ mà các nhà nghiên cứu pin thay thế cho phiên bản pin lithium-ion phổ biến hiện nay đang hướng tới.

Hầu hết các thiết bị của chúng ta hiện nay đều sử dụng pin lithium-ion. Sự phát triển của nó là một điều kỳ diệu về công nghệ. Bên cạnh đó, nền công nghệ phát triển thần tốc đã mang lại cho chúng ta những chiếc điện thoại thông minh ngày càng mỏng hơn, gọn hơn và tất nhiên với nhiều tính năng hỗ trợ hơn.

Tuy nhiên, điều này lại khiến cho chiếc điện thoại hao tốn nhiều năng lượng pin hơn… và pin lithium-ion không còn là sự lựa chọn tối ưu nữa.

Pin lithium-ion không còn là sự lựa chọn tối ưu.

Các nhà hóa học tại Caltech, Phòng thí nghiệm Động cơ phản lực JPL (thuộc NASA), Viện nghiên cứu Honda và Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Berkeley, đã tiên phong sử dụng pin dựa trên chất Fluoride - là một anion (ion mang điện tích âm) của nguyên tố Flo. Nghiên cứu nhằm mục đích chứng minh rằng pin floruacó mật độ năng lượng cao hơn, có nghĩa là chúng có thể tồn tại lâu hơn - gấp 8 lần so với pin đang sử dụng hiện nay.

Điều này đồng nghĩa rằng đối với pin lithium-ion bạn thường phải sạc chiếc smartphone của bạn hàng ngày nếu muốn sử dụng hết các chức năng của nó. Còn đối với Pin florua chỉ sạc 1 lần 1 tuần.

Một loại pin điện thoại mới có thể giúp điện thoại của bạn bền hơn gấp tám lần.

"Nhưng việc chế tạo và sử dụng pin fluoride lại là một thách thức lớn, đặc biệt vì nó rất dễ bị ăn mòn và có phản ứng hóa học mạnh", Robert Grubbs, giáo sư hóa học của Caltech, đồng tác giả nghiên cứu cho biết.

Ý tưởng sử dụng fluoride trong pin đã có từ lâu, nhưng lại không được ứng dụng ngay bởi vì pin fluoride có tính ăn mòn mạnh và có tính chất hóa học không ổn định.

Vào những năm 1970, các nhà nghiên cứu đã cố gắng tạo ra pin fluoride có thể sạc lại bằng cách sử dụng các thành phần rắn, nhưng pin trạng thái rắn chỉ hoạt động ở điều kiện nhiệt độ cao, điều này không thực tế trong việc sử dụng đời sống hàng ngày.

Để giải quyết vấn đề này, các nhà nghiên cứu đã thêm một loại chất lỏng điện giải mới giúp nguyên tố florua ổn định ở nhiệt độ thường. Chất lỏng điện phân có tên gọi bis (2,2,2-trifluoroethyl) ether, hoặc BTFE. Dung môi này giúp giữ cho ion Fluoride ổn định để có thể đưa các electron qua lại trong pin.

Pin florua có mật độ năng lượng cao hơn, có nghĩa là chúng có thể tồn tại lâu hơn - gấp 8 lần so với pin đang sử dụng hiện nay.

Kết quả nghiên cứu cho thấy pin fluoride có khả năng kéo dài gấp 8 lần so với pin đang sử dụng hiện nay. Kết quả nghiên cứu là một bước đột phá lớn trong ngành công nghệ, và có thể dẫn đến việc sạc điện thoại thông minh, máy tính xách tay và thậm chí cả xe hybrid và xe điện trở nên dễ dàng hơn.

Simon Jones, nhà hóa học tại JPL và tác giả liên lạc của nghiên cứu mới, cho biết:"Chúng tôi vẫn đang trong giai đoạn ban đầu để phát triển công nghệ này, nhưng đây là loại pin sạc fluoride đầu tiên hoạt động ở nhiệt độ phòng".

Theo khamoha

Xem chi tiết »

>

5 phát minh bị cho là dính dáng tới "ma quỷ"

Những phát minh này tưởng chừng như rất bình thường trong cuộc sống ngày nay nhưng chúng đã từng bị coi là có liên quan tới "ma quỷ".

1. Dĩa

Dĩa có nguồn gốc từ phương Tây, cùng với dao, thìa (muỗng) thì dĩa là một phần không thể thiếu trên bàn ăn quốc tế. Tuy nhiên, ít ai biết rằng những chiếc dĩa này xuất hiện lần đầu ở Hy Lạp nhưng lúc đó một chiếc dĩa có nhiều răng và trông như chiếc bàn cào của Trư Bát Giới thu nhỏ.

Hình ảnh của chiếc dĩa những thời kỳ đầu khi mới được phát minh.

Tới thế kỷ VII, chiếc dĩa trở thành vật dụng được dùng phổ biến ở Trung Đông, tuy nhiên nhiều người vẫn nghĩ rằng sử dụng vật này trong ăn uống là một điều xúc phạm thần linh và những ai dùng dĩa sẽ bị Thượng Đế trừng phạt.

Dĩa được dùng nhiều trong các bữa ăn hiện đại, nhất là ở các nước phương Tây.

Nhà văn Thomas Coryat đã từng khen ngợi việc dùng dĩa để ăn là hợp vệ sinh và tiện lợi nhưng nhiều người lại chế giễu ông và gọi ông là quỷ Satan.

2. Điện thoại

Ngày nay, điện thoại được coi như "vật bất ly thân" của nhiều người nhưng ít ai biết rằng từ khi ra đời, điện thoại đã không được mấy người ủng hộ. Người già thì sợ sốc điện khi chạm vào nó, còn những người đàn ông lại coi điện thoại là kẻ thù vì sợ rằng các bà vợ chỉ suốt ngày ngồi lê đôi mách với chiếc điện thoại trong tay.

Điện thoại đã thành vật dụng không thể thiếu trong cuộc sống ngày nay.

Ở Thụy Điển, người ta còn cho rằng điện thoại là vật dụng của ma quỷ và các đường dây điện thoại có thể dẫn theo linh hồn của ma quỷ tới thế giới loài người. Tuy vậy, ngày nay điện thoại đã chứng minh được tính hữu dụng của nó và đang thể hiện rất tốt vai trò truyền tin và kết nối thế giới.

3. Nhạc cụ

Nhiều người tin rằng quỷ Satan thường liên quan tới "ma quỷ".

Những người theo đạo Hồi cho rằng do ghen tị với giọng ca của David trong Kinh thánh nên quỷ Satan đã chế tạo ra các loại nhạc cụ, vì vậy các loại nhạc cụ đều là những thứ xấu xa. Thậm chí, một số trường học Hồi giáo còn cho rằng nhạc cụ gây ra những bệnh lở loét, tiểu đường và điên rồ, làm chậm tiến trình tâm linh và đạo đức.

4. Xúc xắc

Một cặp xúc xắc.

Ở thời Trung Cổ, nhiều nhà truyền giáo tin rằng xúc xắc là thứ do ma quỷ tạo ra. Thuyết giáo Dominica Gabriel de Barletta khẳng định rằng Thiên Chúa phát minh ra một trong số các chữ cái của bảng chữ cái, còn ma quỷ tạo ra xúc xắc và đó là biểu tượng của sự sa ngã.

5. Bóng đá

Bóng đá được coi là môn thể thao vua.

Ngày nay, bóng đá được coi là môn thể thao vua nhưng trước đây nhà truyền giáo Evang Funmilayo Adebayo người Nigeria lại cho rằng đó là một hình thức thờ ngẫu tượng của quỷ Satan và khuyến khích những hành vi vô đạo đức, bạo lực, cờ bạc, rượu chè. Bà nói: "Bạn yêu bóng đá bởi những con quỷ đã làm chủ con người bạn. Tất cả mọi người trên thế gian đang bị quỷ ám".

6. Nhà hát

Nguyên cớ nào khiến người xưa nghĩ sân khấu là một "sản phẩm đầy tội lỗi của ma quỷ"? (Ảnh: Internet).

Nhà hát là nơi phát tiết những tinh hoa về nghệ thuật của văn minh loài người, nhưng vào khoảng thế kỉ 17, nhiều người lại cho rằng nhà hát là một phát minh đầy tội lỗi của quỷ sứ.

Bởi những tập kịch bản, lời thoại hay sách kịch trong thời kì này đều được in bằng loại giấy tốt và nhiều người không hề đồng tình với “sự lãng phí” này. Họ còn cho rằng các diễn viên hay biên kịch gia thực chất chỉ là những thành phần thấp kém trong xã hội như “bọn côn đồ, say xỉn, gái bán hoa và lũ vô thần” núp dưới lớp mặt nạ đẹp đẽ của người làm nghệ thuật, còn các vở diễn trên sân khấu chính là hoạt động thờ phụng ma quỷ.

7. Thuốc lá

Thời xa xưa, người ta cho rằng chính ma quỷ đã xui khiến con người hút thuốc. (Ảnh: Internet).

Một khi đã nghiện thuốc lá, con người rất khó từ bỏ. Thời xa xưa, người ta cho rằng chính ma quỷ đã xui khiến con người hút thuốc, khiến họ đắm chìm trong thứ khói thuốc chết người kia và không thể nào dứt bỏ được nó. Hút thuốc lá từng bị coi là một thói quen đáng kinh tởm đến nỗi người hút thuốc ở những nơi tôn nghiêm tại Nga và các nước Trung Đông sẽ bị trừng phạt.

Theo ngaynay/news.vnay.com.vn

Xem chi tiết »

>